Dəliqardaş - İrəvan quberniyasının Novo- Bəyazid qəzasında, keçmiş Kəvər (Kamo) rayo­nunda, indi Geğarkunik vilayətində kənd. Vi­layət mərkəzi Qavar (Kəvər) şəhərindən 6 km cənubda, Kəvər çayının yanında, dəniz səviyyə­sindən 1990 m hündürlükdə yerləşir. "İrəvan əyalətinin icmal dəftəri"ndə (143, s. 55), Qafqazın 5 verstlik xəritəsində (348, s. 74) qeyd edilmişdir. 1828-ci ilə kimi burada yalnız azərbaycanlılar ya­şamışdır. 1828-1830-cu və 1877-1878-ci illərdə Türkiyənin Bəyazid vilayətindən köçürülüb gəti­rilən ermənilər burada yerləşdirilmişdir (386, s. 595-598; 416, s. 178). 1897-ci ildə kənddə er­mənilərlə yanaşı, 15 nəfər azərbaycanlı yaşamış­dır (415, s. 70-71). 1905-1906-cı illərdə kənddə yaşayan azərbaycanlılar tamamilə qovulmuşdur. Hazırda orada yalnız ermənilər yaşayır. Toponim qədim türk tayfalarından biri olan tele (dəli) et­noniminə (180, s. 21, 25) "qardaş" sözünün artırıl­ması yolu ilə əmələ gəlmişdir. Kəndin adı 1920-ci ildə dəyişdirilərək "Saruxan" qoyulmuşdur. "Er­mənistan Respublikasının inzibati-ərazi bölgüsü haqqında" 7 noyabr 1995-ci il tarixli yeni Qa­nuna əsasən, Geğarkunik vilayətinin inzibati ərazisinə daxil edilmişdir (416, s. 178).

Coğrafi koordinatları: 40°17' şm. e., 45°08' ş. u.

Ədəbiyyat:
1. İ.Bayramov, N.Mustafa Həqiqətin Onomastikasi, İndiki Ermənistan Respublikası ərazisində tarixi-coğrafi adların dəyişdirilməsi və saxtalaşdırılması 2021
2. Əziz Ələkbərli Qərbi Azərbaycanlıların 1988-ci il soyqırımı 2010
3. Əziz Ələkbərli Qərbi Azərbaycan abidələri 2007
4. Əziz Ələkbərli Qərbi Azərbaycanda soyqırımına məruz qalmış Toponimlərimiz
5. https://erevangala500.com/